Một cơn chóng mặt thoáng qua, một lần té ngã bất ngờ hay vài phút lú lẫn ở người cao tuổi thường khiến nhiều gia đình nghĩ ngay đến đột quỵ. Tuy nhiên, nếu đã loại trừ các bệnh lý thần kinh cấp, vẫn còn một nguyên nhân nguy hiểm khác cần được lưu ý: xuất huyết tiêu hóa.
Theo BSCKI. Lê Phượng Hoàng – Phó Trưởng khoa Phụ trách khoa Lão khoa, xuất huyết tiêu hóa ở người cao tuổi thường diễn tiến âm thầm, biểu hiện không điển hình nên rất dễ bị bỏ sót. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi người bệnh đã mất máu nhiều, rơi vào tình trạng sốc hoặc suy đa cơ quan.
Vì sao xuất huyết tiêu hóa ở người cao tuổi dễ bị bỏ sót?
Khác với người trẻ thường có biểu hiện đau bụng dữ dội, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen rõ rệt, người cao tuổi có thể chỉ xuất hiện những triệu chứng rất kín đáo như:
- Hoa mắt, chóng mặt, choáng váng.
- Mệt nhiều, da xanh tái, vã mồ hôi.
- Lú lẫn, giảm tỉnh táo, buồn ngủ bất thường.
- Ngất hoặc té ngã đột ngột.
- Tim đập nhanh, hồi hộp, khó thở.
- Đi ngoài phân đen nhưng người bệnh không để ý hoặc ngại chia sẻ.
Đáng lưu ý, nhiều trường hợp hoàn toàn không đau bụng nên dễ bị nhầm với đột quỵ, bệnh tim mạch hoặc tình trạng suy nhược do tuổi già.
Người cao tuổi có nguy cơ cao hơn
Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, rung nhĩ, đái tháo đường hay thoái hóa khớp, vì vậy phải sử dụng nhiều loại thuốc kéo dài.
Một số nhóm thuốc có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa gồm:
- Thuốc chống kết tập tiểu cầu (Aspirin, Clopidogrel).
- Thuốc chống đông.
- Thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs).
Các thuốc này có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày và làm giảm khả năng cầm máu của cơ thể.
Bên cạnh đó, quá trình lão hóa khiến hệ mạch máu đường tiêu hóa trở nên mong manh hơn, dễ xuất hiện các tổn thương như loạn sản mạch máu hoặc túi thừa đại tràng, làm tình trạng chảy máu diễn ra âm thầm trong thời gian dài.
Điều trị sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng
Xuất huyết tiêu hóa là tình trạng cấp cứu cần được xử trí kịp thời.
Khi nghi ngờ người bệnh bị xuất huyết tiêu hóa, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ mất máu, hồi sức bằng truyền dịch hoặc truyền máu khi cần thiết, sử dụng thuốc giảm tiết acid dạ dày và tiến hành nội soi tiêu hóa sớm để xác định vị trí chảy máu cũng như thực hiện các biện pháp cầm máu.
Ở người cao tuổi, đặc biệt là những người mắc bệnh tim mạch hoặc hô hấp, việc điều trị cần được cá thể hóa nhằm vừa kiểm soát chảy máu, vừa đảm bảo cung cấp đủ oxy cho tim và não.
Chăm sóc sau điều trị để phòng ngừa tái phát
Sau khi tình trạng xuất huyết được kiểm soát, người bệnh cần tiếp tục theo dõi và chăm sóc đúng cách.
Về chế độ ăn uống
- Ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu trong những ngày đầu.
- Tăng dần thực phẩm giàu protein và sắt như thịt nạc, cá, trứng.
- Bổ sung rau xanh, trái cây chín mềm.
- Hạn chế đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia, cà phê và các chất kích thích.
Về sử dụng thuốc
Người bệnh cần tuân thủ đúng đơn điều trị, không tự ý ngừng thuốc dạ dày khi triệu chứng cải thiện. Đối với thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu, việc sử dụng lại phải được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo cân bằng giữa nguy cơ chảy máu và nguy cơ hình thành huyết khối.
Những dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay
Không nên chần chừ nếu người cao tuổi xuất hiện một trong các biểu hiện sau:
- Chóng mặt hoặc ngất đột ngột.
- Da xanh, niêm mạc nhợt, vã mồ hôi lạnh.
- Tim đập nhanh, tụt huyết áp, khó thở.
- Nôn ra máu.
- Đi ngoài phân đen hoặc phân lẫn máu.
- Mệt nhiều, lơ mơ hoặc giảm ý thức.
Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế biến chứng và nâng cao khả năng hồi phục.
Theo BSCKI. Lê Phượng Hoàng – Phó Trưởng khoa Phụ trách khoa Lão khoa, ở người cao tuổi, một cơn chóng mặt không phải lúc nào cũng chỉ là biểu hiện của tuổi già và một cú té ngã cũng không đơn thuần do yếu chân. Đây có thể là dấu hiệu đầu tiên của tình trạng mất máu nghiêm trọng đang diễn ra bên trong cơ thể.
Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời và tuân thủ điều trị là chìa khóa giúp giảm nguy cơ biến chứng, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người cao tuổi.
