Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm cột sống cổ thoát khỏi bao xơ, từ đó gây nên bệnh lý chèn ép các rễ thần kinh hoặc tủy sống cổ.
Trong cơ thể, “cầu nối” giữa đầu và xương sống chính là cột sống cổ. Bộ phận này được hình thành từ bảy đốt sống, được đánh số từ C1 – C7 và nối liền với nhau bằng đĩa đệm. Mặc dù thoát vị đĩa đệm cột sống cổ C5 C6 là phổ biến nhất, nhưng thực tế, bất kỳ vị trí đốt sống cổ nào cũng có thể chịu thương tổn.
Một số triệu chứng lâm sàng phổ biến mà người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống cổ hay gặp phải là:
Đau nhức vùng cổ vai gáy: Cơn đau không chỉ dừng lại ở vị trí đốt sống cổ bị thoát vị mà còn lan sang vùng bả vai, cánh tay thậm chí lên cả đầu và vùng hốc mắt. Cơn đau thường phát sinh đột ngột, tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi
Tê bì tay chân: Do khối thoát vị đĩa đệm cổ chèn ép lên dây thần kinh và tủy sống dẫn đến triệu chứng tê bì tay chân. Nếu dây thần kinh bị chèn ép, cảm giác tê bì, râm ran xuất hiện chủ yếu tại vùng cánh tay, bàn tay và lan sang cả ngón tay. Còn trường hợp tủy sống bị chèn ép, cơn tê bì có thể sẽ xuất hiện ở cả tứ chi
Hạn chế vận động: Những cơn đau, co cứng vùng cổ khiến người bệnh không thể thực hiện các hoạt động cúi, ngửa, xoay cổ một cách linh hoạt như bình thường
Yếu cơ: Đĩa đệm chèn ép vào tủy sống khiến các bó cơ ở chân và tay cũng yếu đi, không còn sức mạnh, khả năng vận động như trước
Triệu chứng đi kèm: Một số triệu chứng liên quan đến hệ hô hấp, tiêu hóa, hệ bài tiết như táo bón, khó tiểu, khó thở, đau nhức lồng ngực,.. cũng có thể diễn ra.
Ngoài ra, các triệu chứng của thoát vị đĩa đệm cổ còn được biểu hiện qua ba cấp độ, từ nhẹ đến nặng, cụ thể như sau:
Cấp độ 1: Giai đoạn đầu, vùng cổ bị cứng, gây đau nhức, gặp khó khăn trong việc xoay chuyển. Theo thời gian, cơn đau lan xuống gáy và hai bên bả vai và tđau tăng theo từng ngày
Cấp độ 2: Cơn đau lan sang sau đầu và tai. Khi vận động, dù chỉ vận động nhẹ cũng cảm thấy cảm giác bị vướng và đau
Cấp độ 3: Xuất hiện cảm giác đau, tê bì ở hai cánh tay, cảm giác yếu, mất sức mạnh ở các chi. Ngoài ra, người bệnh có thể nhận thấy các triệu chứng nhức đầu, chóng mặt, choáng váng khi thay đổi tư thế.
Triệu chứng biến chứng
Khi triệu chứng đã chuyển sang cấp độ 3, người bệnh sẽ bắt gặp thêm các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:
Hẹp ống sống cổ: Trường hợp nặng khi đĩa đệm bị thoát vị chèn ép lên ống sống cổ gây hẹp ống sống, dẫn đến các triệu chứng đau nhức dữ dội vai gáy kèm theo tê bì tay chân
Thiếu máu não, thiểu năng tuần hoàn não: Do đĩa đệm chèn ép vào hệ thống động mạch mức, gây khó khăn, tắc nghẽn cho hệ thống tuần hoàn máu lưu thông, khiến não dễ bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng thiếu máu não
Hội chứng chèn ép tủy: Đĩa đệm chèn ép lên tủy sống gây đau, tê bì lan sang cay hai bên cánh tay, có thể xảy ra teo cơ cánh tay
Tàn phế: Biến chứng nghiêm trọng nhất của thoát vị đĩa đệm cột sống cổ do chèn ép vào tủy sống quá mức và quá lâu dẫn đến chân hoàn toàn mất chức năng hoạt động, gây ra tàn phế
Nguyên nhân gây ra bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống cổ
Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ gây ra bởi cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó, phổ biến nhất phải kể đến:
Tuổi tác: Tuổi càng cao, độ linh hoạt của đĩa đệm cũng sẽ dần kém đi do xương bị thoái hóa cũng như lượng nước bị giảm dần tại đĩa đệm, tăng nguy cơ đĩa đệm bị tổn thương
Bẩm sinh hoặc di truyền: Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ cũng có yếu tố di truyền, trong gia đình bạn có người bị bệnh thì bạn cũng sẽ có nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, người sinh ra bẩm sinh có cấu trúc cột sống và đĩa đệm yếu thì cũng có khả năng mắc thoát vị đĩa đệm cột sống cổ cao hơn
Ảnh hưởng từ công việc: Những công việc yêu cầu vận động với cường độ cao cũng khiến đĩa đệm phải hoạt động quá mức, không giữ được độ linh hoạt, dẻo dai
Thói quen sống không tốt: Ngồi làm việc quá lâu, không thường xuyên vận động hoặc ngồi sai tư thế khi làm việc gây nên áp lực lớn cho cột sống cổ
Chấn thương: Một ngoại lực lớn tác động vào đĩa đệm cột sống cổ do chấn thương hoặc tai nạn lao động khiến đĩa đệm lệch ra khỏi vị trí đúng ban đầu
Phương pháp chẩn đoán bệnh
Tương tự với phương pháp chẩn đoán thoát vị đĩa đệm thông thường, với thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, các bác sĩ cần tiến hành khám lâm sàng trước tiên, bao gồm khám bệnh sử, đánh giá mức độ, tình trạng đau, phản xạ cơ, sức mạnh cơ. Dựa trên kết quả khám lâm sàng, bác sĩ sẽ đề xuất thêm một hay nhiều những kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh để đánh giá chính xác tình trạng bệnh hơn:
Chụp cộng hưởng từ MRI: Kỹ thuật chụp cộng hưởng từ MRI cho phép quan sát chi tiết hình ảnh đĩa đệm cũng như những tổn thương tại ống tủy, từ đó, xác định được tình trạng, mức độ của bệnh
Chụp X-quang: Với ảnh chụp X-quang, sẽ giúp quan sát tốt hơn tình trạng của các đốt cột sống cổ, giúp xác định xem tình thoát vị có gây nên biến dạng hay hẹp các khoang xương hay không
Chụp CT: Chụp cắt lớp vi tính, hay chụp CT cho kết quả nhanh, quan sát được hình ảnh chi tiết cấu trúc xương của đốt sống cũng như một phần mô mềm, tủy sống
Myelogram-CT: Kỹ thuật nâng cao hơn so với chụp x-quang thông thường, khi thực hiện người bệnh sẽ cần tiêm thuốc cản quang vào ống sống. Kỹ thuật này có thể chẩn đoán thoái hóa cột sống cổ lên tới 98%, tuy nhiên, đây là phương pháp chẩn đoán xâm lấn, chỉ có những trường hợp nhất định mới được chỉ định áp dụng
Điện cơ đồ EMG: Phương pháp sử dụng điện cực để đo tốc độ dẫn truyền các tín hiệu thần kinh, nhằm xác định dây thần kinh nào bị ảnh hưởng bởi thoát vị đĩa đệm cột sống cổ
Phương pháp điều trị bệnh
Điều trị bảo tồn
Bởi thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là một dạng của bệnh lý thoát vị đĩa đệm, nên nguyên tắc điều trị cũng tương tự, biện pháp hiệu quả nhất đề điều trị bệnh vẫn là điều trị bảo tồn, giảm triệu chứng bằng cách kết hợp sử dụng thuốc và các bài tập vật lý trị liệu.
Đối với thuốc, nhóm thuốc được khuyến cáo sử dụng nhiều nhất vẫn là chống viêm không steroid NSAID (aspirin, Ibuprofen,…) hoặc dòng cao cấp hơn là COX-2 để giúp giảm thiểu các tác dụng phụ.
Ngoài ra, người bệnh có thể tham khảo các phương pháp vật lý trị liệu để xoa dịu cơn đau tức thời như: mát-xa, chườm nóng-lạnh, kéo giãn cột sống, trị liệu bằng điện trị liệu siêu âm, điện xung, sóng ngắn…
